RCBO’nun BS numarasını arıyorsanız, Birleşik Krallık’ta ve IEC standartlarına dayalı elektrik tedariklerinde en sık aranan cevap BS EN 61009-1’dir. Bu, konut, ticari ve benzeri tesisatlarda kullanılan, aşırı akım korumasına sahip artık akım devre kesicileriyle ilgili temel ürün standardıdır.
Ancak, onay veya tedarik kararları için yalnızca BS numarası yeterli değildir. Mühendisler, dağıtım panosu üreticileri ve tedarik ekibi, ayrıca nominal akımı, artık çalışma akımını, kesme kapasitesini, ekipman türünü ve ilgili uygunluk sertifikalarını da değerlendirmelidir. Standartlara atıfta bulunmak, genel uygunluğun sağlanmasının yalnızca bir yönüdür.
Bu kılavuz, RCBO için BS standart numarasının anlamını ve bunun IEC ile EN sistemleriyle olan bağlantısını açıklamaktadır. Ayrıca, gerçek ekipmanlar üzerindeki işaretlerin nasıl yorumlanacağını tanıtmakta ve gerçek satın alma durumlarında ürünlerin standartlara uygun olup olmadığını nasıl doğrulayacağınızı açıklamaktadır.
Birleşik Krallık’taki projelerde en sık atıfta bulunulan RCBO BS numarası şudur:
BS EN 61009-1 BS EN 61009-1
Bir RCBO (Aşırı Akım Korumalı Artık Akım Kesici), tek bir cihazda iki koruma işlevini bir araya getirir:
“BS EN” ön eki, bir Avrupa Standardının Birleşik Krallık tarafından benimsenmiş olduğunu gösterirken, “61009” ise RCBO’lar için ürün ailesini belirtir. “-1” kısmı ise genellikle bu kategorideki cihazlara ilişkin genel gereklilikleri ifade eder.
Tedarik açısından bu numara, ürün standart serisinin belirlenmesine yardımcı olur; ancak bunun tüm kurulum senaryolarına uygulanabilirliğini garanti etmez. Alıcının yine de aşağıdakileri teyit etmesi gerekmektedir:
RCBO seçimi konusunda pratik rehberlik için ilgili ürün bilgilerine buradan ulaşabilirsiniz: RCBO
BS EN 61009-1 standardı, evsel ve benzeri sabit tesisatlarda kullanılan RCBO’lar (Aşırı Akım Korumalı Artık Akım Devre Kesicileri) için genel performans ve güvenlik gerekliliklerini belirler.
Pratik mühendislik açısından, genellikle şu konuları kapsar:
Bu standart, belirli kurulum kuralları belirtmemekte; bunun yerine, RCBO’nun belirtilen test koşulları altında öngörülebilir özellikler sergilemesini sağlamaktadır.
Bu sayede, ekipmanın sadece doğru bir şekilde tanımlanması değil, aynı zamanda proje gerekliliklerini karşılayan, doğrulanabilir gerekli belgelere sahip olması da sağlanır.
RCBO standardı, çeşitli uygulama katmanlarında mevcuttur:
Bu standartlar yapısal olarak tutarlıdır; ancak önekleri, standartların kabul edildiği ve yürürlüğe konulduğu yetki alanını belirtir.
Tedarik uygulamalarında bu husus şu nedenlerle önemlidir:
Doğrulama sürecinde sıkça yapılan bir hata, eşdeğerliğin onay anlamına geldiğini varsaymaktır. Oysa mühendisler şunları karşılaştırmalıdır:
Tedarik sürecinde, nominal akım (örneğin, 40 A) ile kalan çalışma akımı (örneğin, 30 mA) arasında sık sık karışıklık yaşanmaktadır. Bu iki değerin tamamen farklı koruma işlevlerini temsil ettiği ve birbirleriyle karıştırılmaması gerektiği unutulmamalıdır.
Ayrıca, ürün etiketleri, üreticinin teknik parametre tablosu ve uygunluk beyanı ile karşılaştırılarak kontrol edilmelidir. Yalnızca basılı işaretlerin bulunması, proje onayını almak için yeterli değildir.
İşlevleri benzer olsa da, farklı koruyucu ekipmanların uyması gereken ürün standartları yine de birbirinden farklıdır.
| Cihaz | Ana İşlev | Ortak Standart |
| RCBO | Aşırı akım + kaçak akım koruması | BS EN 61009-1 |
| Kaçak Akım Koruma Rölesi (RCCB) Üreticisi ve Tedarikçisi | Yalnızca arıza akımı | BS EN 61008-1 |
| MCB | Yalnızca aşırı akım koruması | BS EN 60898-1 |
| AFDD | Ark arızası algılama | BS EN 62606 |
Modüler koruma cihazı birden fazla işlevsel gereklilik içerebilir; ancak bu, fiili kurulum sırasında sistem düzeyinde koordinasyon analizi yapılmasının gerekliliğini ortadan kaldırmaz.
BS EN 61009-1 temel standardı, çoğu RCBO türü için hâlâ referans niteliğindedir; ancak tasarım türüne bağlı olarak ek gereklilikler geçerli olabilir.
Düzgün DC artık akım söz konusu olduğunda, B tipi ekipmanlar ek performans hususlarını gündeme getirebilir. Bazı durumlarda, tasarım kapsamına bağlı olarak, BS EN 62423 gibi referans standartlar da geçerli olabilir.
Direk konfigürasyonu, temel ürün standardını değiştirmez. Bununla birlikte, elektrik sistemi uyumluluğu ve anahtarlama düzeni yine de doğrulanmalıdır.
BS numarası tek başına çift yönlü kullanım uygunluğunu garanti etmez. Hat/yük yönü, iç tasarım ve üretici talimatları kontrol edilmelidir.
Ark arızası algılama özelliği entegre edildiğinde, cihazın hem RCBO hem de AFDD ile ilgili standartlara uygun olması gerekebilir. Her zaman ilgili model için beyan edilen uygunluk kapsamını teyit edin.
Bir RCBO’nun satın alınması veya kurulumu için onay verilmeden önce, sistemli bir doğrulama sürecinin uygulanması tavsiye edilir.
Uygunluk her zaman belirli bir modele bağlı olmalı, genel bir ürün ailesi tanımına değil.
Birleşik Krallık’ta proje şartnamelerinde genellikle aşağıdakilere atıfta bulunulur: BS EN standartları, yani BS EN 61009-1 standardı, RCBO’lar için beklenen temel standarttır.
IEC standartlarına uygun diğer bölgelerde:
Önemli bir nokta olarak, uygunluk durumunun bölgeler arasında otomatik olarak geçerli olmadığı belirtilmelidir. Bir pazarda kabul edilen bir cihaz, başka bir pazarda yine de ek sertifikasyon belgelerine ihtiyaç duyabilir.
Pratik tedarik süreçlerinde, alıcılar genellikle standart bir referanstan daha fazlasına ihtiyaç duyarlar. Şunlara ihtiyaç duyabilirler:
Erken aşamada mühendisler ve tedarikçiler arasında sağlanan koordinasyon, teknik şartname hatalarının azaltılmasına yardımcı olur ve seçilen RCBO’nun elektriksel ve teknik dokümantasyon gerekliliklerine uygun olmasını sağlar.
Gerçek seçim sürecinde, ekipmanın nominal parametreleri, doğrulanmış destekleyici belgeler, sistem arıza seviyeleri ve projenin özel gereksinimleri kapsamlı bir şekilde değerlendirilmelidir. Nihai satın alma kararını vermeden önce, mühendisler söz konusu modelin uygunluk belgesinin teyit edildiğinden emin olmalıdır.
RCBO’lardan (Aşırı Akım Korumalı Artık Akım Kesicileri) bahsedildiğinde en sık atıfta bulunulan BS standardı numarası BS EN 61009-1’dir; bu standart, Birleşik Krallık’taki elektrik tesisatlarında kullanılan bu tür kesiciler ile IEC standartlarına dayalı kesiciler için genel gereklilikleri belirlemektedir.
Evet, konutlarda ve benzeri uygulamalarda kullanılan çoğu standart RCBO, BS EN 61009-1 standardına göre tasarlanmış ve test edilmiştir. Ancak, alıcılar ilgili modelin uygunluk belgelerini mutlaka teyit etmelidir.
IEC 61009-1 uluslararası temel standarttır; BS EN 61009-1 ise bu standardın Birleşik Krallık’ta benimsenmiş halidir. Teknik gereklilikler birbiriyle uyumludur, ancak ön ek, bölgesel yayın ve benimseme durumunu yansıtmaktadır.
BS EN 61008-1 standardı, RCBO’lar değil, RCCB’ler (aşırı akım koruması olmayan artık akım cihazları) için geçerlidir.
Bazı durumlarda, B Tipi işlevselliği, tasarıma ve üretici beyanına bağlı olarak ek standartlar gerektirebilir. Kesin uygunluk kapsamını öğrenmek için her zaman teknik veri sayfasını kontrol edin.
Alıcı, model, teknik veri sayfası, test raporu ve sertifika belgelerini karşılaştırmalı olarak kontrol ederek bunların BS EN 61009-1 standardının gerekliliklerine ve proje şartnamesine uygun olduğundan emin olmalıdır.
